Cài một trợ lý AI vào VS Code chỉ mất vài phút: mở khung tiện ích, tìm đúng tiện ích của hãng bạn đã chọn, cài, đăng nhập qua trình duyệt rồi thử gợi ý trên một tệp nhỏ. Phần đáng làm kỹ là nửa giờ sau đó: chỉnh gợi ý cho khỏi nhiễu, tách cài đặt cho từng dự án, kiểm mạng công ty có chặn không và biết chỗ xem nhật ký khi công cụ im lặng.
Bài này lấy VS Code làm ví dụ vì đây là trình soạn thảo nhiều lập trình viên Việt dùng nhất, nhưng các bước tương tự với phần lớn trình soạn thảo khác. Tên menu và vị trí nút có thể đổi theo phiên bản, nên khi thấy khác, bạn tìm theo chức năng thay vì theo đúng chữ. Các khoá cài đặt nhắc trong bài là khoá của chính VS Code; khoá riêng của từng tiện ích AI thì bạn tra trong tài liệu của tiện ích đó.
Cài đặt và đăng nhập: năm bước đầu tiên
Trước khi cài, cập nhật VS Code lên bản mới nhất. Nhiều tiện ích AI dùng tính năng chỉ có ở bản gần đây, cài trên bản cũ thì hoặc không cài được, hoặc cài được mà thiếu gợi ý.
- Mở khung tiện ích bằng biểu tượng ô vuông ở thanh bên trái hoặc phím tắt Ctrl+Shift+X trên Windows và Linux, Cmd+Shift+X trên macOS.
- Gõ tên công cụ đã chọn, rồi kiểm kỹ tên nhà phát hành, số lượt cài và ngày cập nhật. Chợ tiện ích có cả tiện ích giả danh với tên gần giống; chỉ cài tiện ích do chính hãng phát hành.
- Bấm cài, chờ biểu tượng của tiện ích xuất hiện ở thanh bên hoặc thanh trạng thái phía dưới.
- Đăng nhập theo hướng dẫn hiện ra. Thường VS Code mở trình duyệt để bạn đăng nhập rồi chuyển về; nếu dùng tài khoản công ty, đăng nhập đúng tài khoản đó, không dùng tài khoản cá nhân.
- Mở một tệp nhỏ trong ngôn ngữ bạn hay dùng, gõ dòng chú thích mô tả một hàm đơn giản rồi xuống dòng. Nếu thấy chữ mờ gợi ý hiện ra, phần cài đặt đã xong.
Nếu cài thêm tiện ích AI thứ hai, hãy tắt phần gợi ý nội tuyến của một trong hai. Hai nguồn gợi ý cùng lúc vừa chậm vừa khó biết ai đưa ra gợi ý nào.
Phím tắt cần thuộc trong tuần đầu
Tab để nhận, Esc để bỏ. Đây là hai phím bạn sẽ bấm nhiều nhất. Thói quen tốt là đọc hết gợi ý trước khi nhấn Tab, kể cả khi nó chỉ dài một dòng. Gợi ý sai tên biến hay sai thứ tự tham số thường nằm trong chính những dòng ngắn.
Nhận từng từ thay vì cả đoạn. VS Code cho phép nhận gợi ý từng từ một. Phím mặc định trên Windows và Linux là Ctrl kèm mũi tên phải, trên macOS là Cmd kèm mũi tên phải; bạn kiểm lại trong bảng phím tắt vì tiện ích có thể đổi. Cách này rất hợp khi gợi ý đúng nửa đầu mà sai nửa sau.
Xem gợi ý khác. Khi gợi ý đầu tiên không hợp, VS Code có lệnh chuyển sang gợi ý kế tiếp hoặc trước đó; trên nhiều máy phím mặc định là Alt kèm dấu ngoặc vuông. Không phải tiện ích nào cũng trả về nhiều phương án.
Mở khung chat và chat tại chỗ. Phần lớn tiện ích có hai kiểu chat: một khung bên cạnh để hỏi dài, và một ô nhỏ mở ngay trong tệp để yêu cầu sửa đoạn đang chọn. Tra phím tắt của hai lệnh này trong bảng phím tắt bằng cách gõ tên tiện ích vào ô tìm kiếm.
Tự gán phím cho thao tác bật tắt. Gán một phím tắt cho lệnh bật hoặc tắt gợi ý nội tuyến giúp bạn tắt nhanh khi cần tập trung đọc mã hay khi đang chia sẻ màn hình.
Chỉnh gợi ý ngay từ đầu để khỏi bị nhiễu
Cài xong, nhiều người để nguyên mặc định và thấy gợi ý hiện liên tục, kể cả khi đang viết chú thích hay soạn tệp Markdown. Chỉnh ngay từ đầu dễ hơn là quen với nhiễu rồi mới sửa. Hai chỗ nên xem đầu tiên: bật tắt gợi ý theo ngôn ngữ, và kiểu hiện gợi ý.
Gợi ý nội tuyến của VS Code được điều khiển bằng khoá cài đặt editor.inlineSuggest.enabled. Bạn có thể đặt khoá này theo từng ngôn ngữ trong tệp cài đặt, ví dụ tắt riêng cho Markdown và văn bản thuần nhưng giữ cho Python. Ngoài ra, phần lớn tiện ích AI có mục bật tắt theo ngôn ngữ riêng, thường nằm trong phần cài đặt của tiện ích. Bạn gõ tên tiện ích vào ô tìm kiếm cài đặt để thấy hết các tuỳ chọn của nó.
Một số tiện ích cho chọn giữa gợi ý tự hiện khi gõ và gợi ý chỉ hiện khi bấm phím tắt. Người mới dùng nên để tự hiện vài ngày cho quen, sau đó thử chế độ bấm mới hiện. Nhiều lập trình viên có kinh nghiệm nhận ra họ làm nhanh hơn khi chỉ gọi gợi ý lúc cần, vì không bị cắt mạch suy nghĩ. Phần chỉnh sâu hơn, như giảm độ dài gợi ý hay tắt theo loại tệp, có bài riêng trong cùng danh mục.
Cài đặt cho người dùng, cho thư mục làm việc và hồ sơ riêng
VS Code có nhiều tầng cài đặt. Hiểu đúng tầng nào để đặt cấu hình AI sẽ tránh được cảnh bật ở dự án này mà tắt nhầm ở dự án khác.
| Tầng | Lưu ở đâu | Dùng cho cấu hình AI khi nào |
|---|---|---|
| Người dùng | Tệp cài đặt chung của tài khoản trên máy | Thói quen cá nhân: phím tắt, kiểu hiện gợi ý, ngôn ngữ muốn tắt |
| Thư mục làm việc | Tệp settings.json trong thư mục .vscode của dự án | Quy định riêng của dự án: tắt AI ở dự án nhạy cảm, loại trừ thư mục |
| Hồ sơ (profile) | Một bộ tiện ích và cài đặt riêng, chuyển qua lại được | Tách hẳn hồ sơ có AI và hồ sơ không AI, ví dụ khi học hoặc làm dự án không được dùng AI |
| Đồng bộ cài đặt | Tài khoản đồng bộ của VS Code | Mang cấu hình sang máy khác; nhớ kiểm có muốn đồng bộ cả tiện ích AI không |
Tầng thư mục làm việc ghi đè tầng người dùng. Nếu nhóm thống nhất tắt AI ở một kho mã, đặt cấu hình trong thư mục .vscode của kho đó và đưa vào git để mọi người cùng nhận. Tính năng hồ sơ đặc biệt hữu ích cho sinh viên: một hồ sơ để học, không có AI, và một hồ sơ để làm đồ án, có AI.
Mạng công ty, proxy và làm việc từ xa
Ở nhiều công ty, máy tính đi ra Internet qua proxy hoặc tường lửa lọc nội dung. Tiện ích AI cần gọi tới máy chủ của hãng, nên nếu mạng chặn, bạn sẽ thấy đăng nhập không xong, hoặc đăng nhập được mà không bao giờ có gợi ý. VS Code có khoá cài đặt http.proxy để khai báo proxy; nhiều tiện ích dùng chung cấu hình này, một số tiện ích có mục proxy riêng. Nếu công ty dùng chứng chỉ riêng để kiểm tra lưu lượng, có thể cần thêm bước cài chứng chỉ, việc này nên nhờ bộ phận phụ trách mạng làm.
Trước khi nhờ mở mạng, hỏi rõ công ty có cho phép công cụ đó không. Bộ phận phụ trách mạng chặn đôi khi là có chủ đích, và cách đúng là đề xuất đưa công cụ vào danh sách được duyệt chứ không phải tìm đường vòng bằng mạng điện thoại.
Nếu bạn lập trình qua kết nối từ xa, mở thư mục trên máy chủ hay trong vùng chứa, cần biết tiện ích AI chạy ở phía nào. Một số tiện ích chạy trên máy của bạn, một số phải cài lại ở phía máy chủ. VS Code hiển thị trong khung tiện ích mục nào đã cài ở phía từ xa. Nếu gợi ý không hiện khi làm từ xa mà vẫn hiện khi làm trên máy, kiểm chỗ này đầu tiên.
Gợi ý không hiện: các chỗ kiểm theo thứ tự
Khi tiện ích cài rồi mà không có gợi ý, đừng gỡ ra cài lại ngay. Đi lần lượt các chỗ dưới đây thường tìm ra nguyên nhân trong vài phút:
- Biểu tượng tiện ích ở thanh trạng thái: nhiều tiện ích hiện trạng thái đăng nhập, đang tắt hay đang lỗi ngay tại đó, bấm vào sẽ ra menu bật tắt.
- Ngôn ngữ của tệp đang mở: góc dưới phải VS Code ghi ngôn ngữ; nếu tệp bị nhận nhầm là văn bản thuần mà bạn đã tắt AI cho văn bản thuần, gợi ý sẽ không hiện.
- Khung Output: mở khung Output, chọn kênh mang tên tiện ích ở danh sách thả xuống để đọc nhật ký; lỗi xác thực, lỗi mạng hay hết hạn mức thường ghi rõ ở đây.
- Hạn mức của gói: gói miễn phí hoặc gói có giới hạn lượt có thể đã dùng hết trong kỳ; trang tài khoản của hãng ghi mức đã dùng.
- Tiện ích xung đột: tạm tắt các tiện ích khác cũng đưa gợi ý nội tuyến rồi thử lại.
- Cài đặt của thư mục làm việc: mở tệp cài đặt trong .vscode xem có ai đã tắt gợi ý cho dự án này không.
Nếu đã đi hết danh sách mà vẫn không được, khi hỏi bộ phận hỗ trợ của hãng hay hỏi trên diễn đàn, dán kèm đoạn nhật ký trong khung Output. Nhớ xoá mã thông báo đăng nhập, tên máy chủ nội bộ và đường dẫn có tên khách hàng trước khi dán.
Những thứ nên làm trong tuần đầu sau khi cài
Tuần đầu là lúc hình thành thói quen, tốt hay xấu đều khó sửa về sau. Thói quen đầu tiên nên tập là luôn đọc gợi ý trước khi nhận. Nếu một gợi ý dài quá năm sáu dòng, hãy nhận từng phần hoặc bỏ đi và tự viết; gợi ý dài là nơi lỗi logic dễ lẩn nhất.
Thói quen thứ hai là chạy thử ngay. Mỗi đoạn mã nhận từ AI nên được chạy hoặc có kiểm thử chạy qua trước khi bạn chuyển sang việc khác. Nếu dự án đã có bộ kiểm thử, giữ nó chạy tự động mỗi khi lưu tệp hoặc trước mỗi lần commit. Thói quen thứ ba là để ý gợi ý có lặp lại quy ước sai của dự án không; nếu có, đó là lúc viết tệp hướng dẫn dự án cho AI, một chủ đề có bài riêng trong danh mục này.
Cuối tuần, xem lại mình đã tắt hay chỉnh những gì, ghi lại vào một ghi chú cá nhân. Khi cài sang máy mới hoặc hướng dẫn đồng nghiệp, ghi chú đó giúp bạn làm lại trong vài phút thay vì phải mò lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Cài trợ lý AI vào VS Code có làm máy chậm không?
Thường không đáng kể với máy văn phòng phổ thông, vì phần nặng chạy trên máy chủ của hãng. Nếu trình soạn thảo chậm rõ sau khi cài, hãy kiểm có hai tiện ích AI cùng chạy không, hoặc dự án có thư mục rất lớn đang bị lập chỉ mục mà nên loại trừ.
Làm sao tắt trợ lý AI cho riêng một dự án trong VS Code?
Tạo hoặc mở tệp settings.json trong thư mục .vscode của dự án, đặt cấu hình tắt gợi ý nội tuyến và tắt tiện ích theo hướng dẫn của hãng. Cài đặt ở tầng thư mục làm việc ghi đè cài đặt người dùng, và có thể đưa vào git để cả nhóm cùng áp dụng.
Đăng nhập tiện ích AI bằng tài khoản cá nhân hay tài khoản công ty?
Với mã của công ty, nên dùng tài khoản do công ty cấp nếu có, vì điều khoản dữ liệu của gói doanh nghiệp thường chặt hơn và công ty quản lý được. Dùng tài khoản cá nhân cho mã công ty chỉ khi đã hỏi và được phép.
Vì sao gợi ý AI hiện ở máy nhà mà không hiện ở công ty?
Phần lớn là do mạng công ty đi qua proxy hoặc tường lửa chặn địa chỉ của hãng. Mở khung Output, chọn kênh của tiện ích để đọc lỗi; nếu là lỗi kết nối, nhờ bộ phận phụ trách mạng kiểm tra, và hỏi luôn công cụ đó có nằm trong danh sách được phép không.
Có cần cài lại tiện ích AI khi lập trình qua kết nối từ xa không?
Tuỳ tiện ích. Một số chạy trên máy của bạn và dùng được ngay, một số phải cài ở phía máy chủ hoặc vùng chứa. Trong khung tiện ích của VS Code, khi đang kết nối từ xa sẽ có mục riêng cho tiện ích đã cài ở phía đó để bạn kiểm.
Sinh viên có nên tách riêng một hồ sơ VS Code không có AI không?
Nên. Tính năng hồ sơ cho phép bạn có một bộ tiện ích và cài đặt riêng để học, không có gợi ý AI, và một bộ khác để làm đồ án. Chuyển qua lại chỉ mất vài giây, giúp bạn vẫn tự luyện tay mà không phải gỡ cài tiện ích liên tục.